اما اجازه بدید یک سؤال از شما بپرسم. آیا خدا، ما را فقط برای این آفریده که خطاهایمان را بشماره؟ آیا خداوند فقط منتظر لغزش ماست تا ما را مؤاخذه بکنه ؟

نه… خدای ما، خدای رحمته؛ خدایی که اگر بنده‌اش صادقانه به سوی او بازگردد، نه تنها او را می‌بخشه، بلکه از همان جایی که انسان زمین خورده، نردبانی برای بالا رفتنش می‌سازه. گاهی همان زخمی که ما از آن فرار می‌کنیم، اگر با توبه و بازگشت همراه بشه، به دروازه‌ای برای معرفت تبدیل می‌شه. انسان بعد از بعضی لغزش‌ها، خدا را بهتر می‌شناسه، خودش را بهتر می‌شناسه و قدر راه درست را بیشتر می‌داند.

البته دقت کنید؛ نمی‌خوام بگم خطا چیز خوبیه. هرگز. گناه، گناهه و باید از آن گریخت. اما اگر انسان لغزید، این پایان راه نیست. هنر خدا این است که از دل توبه، انسانی تازه می‌آفرینه.

اجازه بدید این حقیقت را با یک داستان براتون بگم.

در یک جای دور، در یک روستایی میون کوه‌هایی که همیشه در آغوش مه بودن، پیرمردی زندگی می‌کرد که مردم او را کیمیاگرصدا می‌زدن. نه اینکه طلا بسازه، اما هنرش این بود که دل‌های شکسته را دوباره زنده بکنه

روزی جوانی با چشمانی اشک‌آلود نزد پیرمرد اومد و گفت: استاد، زندگی‌ام را خراب کرده‌ام. سال‌ها اشتباه کردم و حالا هرچه به گذشته نگاه می‌کنم، فقط حسرت می‌بینم. فکر می‌کنم دیگر هیچ امیدی برای من نمانده است.

پیرمرد بدون انکه چیزی بگه، ظرف سفالی ترک‌خورده‌ای را از روی طاقچه برداشت؛ اما ترک‌های آن با طلا پر شده بود. ظرف را مقابل جوان گرفت و گفت: پسرم، اگر این ظرف هیچ‌وقت نمی‌شکست، فقط یک سفال معمولی بود؛ اما حالا زیباترین قسمت آن، همین ترک‌هایش است.

بعد نگاهی عمیق به جوان کرد و گفت: خدا هم با بنده توبه‌کار همین کار را می‌کند. نه اینکه شکستن را دوست داشته باشه؛ نه. اما وقتی بنده با دلی شکسته به سوی او برمی‌گرده، خدا شکاف‌های روح او را با طلای رحمتش پر می‌کنه. آن وقت همان زخمی که روزی مایه سقوط بود، به نشانه رشد تبدیل می‌شه

جوان مدت‌ها به آن سفال خیره ماند. این بار دیگر ترک‌ها را نمی‌دید؛ طلا را می‌دید. و شاید برای نخستین بار فهمید که خدا از گذشته انسان ناامید نمی‌شه، این خود انسان است که از خودش ناامید می‌شه.
بزرگ‌ترین اشتباه این نیست که انسان بلغزد؛ بزرگ‌ترین اشتباه این است که بعد از لغزش، خیال بکنه خدا دیگر او را نمی‌خواد. نه… تا وقتی راه توبه بازه، راه امید هم باز است. تا وقتی انسان می‌تونه برخیزه ، هیچ شکستی، شکست نهایی نیست.

پس گذشته را بپذیریم؛ نه برای اینکه آن را توجیه کنیم، بلکه برای اینکه اسیرش نمونیم. از اشتباه خود درس بگیریم، از خدا کمک بخواهیم و از همان نقطه‌ای که زمین خورده‌ایم، دوباره برخیزیم.

یادتون باشه؛ شیطان می‌گه : تو گناه کردی، دیگه تموم شد. اما خدا می‌فرماد: برگرد… من هنوز منتظرم.

حقیقتا چقدر دلگرم‌کننده است وچقدر تصور این معنی برای انسان لذت بخشه که بدونه خدای ما، خدای فرصت‌های دوباره است؛ خدایی که اگر صادقانه به سوی او بازگردیم، می‌تونه ترک‌های زندگی ما را با طلای رحمت، آمرزش و حکمت بپوشانه

چقدر قسنگه که انسان روزی به پشت سرش نگاه بکنه و بگه: همان جایی که گمان می‌کردم پایان زندگی من است، آغاز نزدیک شدن من به خدا بود.
به _خدا_ اعتماد_ کنیم

در نظام محاسبات الهی هم نعمت‌ها همین‌گونه‌اند. برخی نعمت‌ها هدیه خدا هستند؛ بدون آنکه ما کار بزرگی انجام داده باشیم. خدا از روی لطف و رحمت، آن‌ها را به ما می‌بخشد؛ گاهی برای اینکه نیازمان برطرف بشه و گاهی برای اینکه شکرگزار بودن ما را امتحان بکنه. این‌ها همان میوه‌هایی هستن که خودشان به زمین می‌افتن،

اما نعمت‌های بزرگ‌تر، نعمت‌هایی که انسان را رشد می‌دهند و شخصیت او را می‌سازن، به آسانی به دست نمیاد، برای رسیدن به آن‌ها باید از خودخواهی، راحت‌طلبی و ترس عبور کرد. باید صبر، تلاش، ایمان و مجاهدت داشت. این‌ها همان میوه‌هایی هستند که بر بلندترین شاخه‌ها قرار گرفته‌اند.

در محاسبات الهی، خداوند میان خواستن و شایسته شدن تفاوت می‌گذاره. بسیاری از ما چیزهای بزرگی را آرزو می‌کنیم، اما خداوند آن‌ها را زمانی عطا می‌کنه که ظرفیت و شایستگی دریافتشان را پیدا کرده باشیم.

پس آنچه آسان به دست میاد، جلوه‌ای از رحمت خداست؛ اما آنچه پس از تلاش و مجاهدت نصیب انسان می‌شه، هم رحمت خداست و هم نشانه کرامت و بزرگواری او نسبت به بنده‌ای که برای رشد خود قدم برداشته،

به همین دلیل، خداوند نیازهای زندگی را غالباً از سر لطف تأمین می‌کنه، اما مقام‌های بلند، کمالات معنوی و موفقیت‌های ماندگار را به کسانی می‌بخشه که برای رسیدن به آن‌ها تلاش کرده‌اند. زیرا ارزش آن نعمت‌ها زمانی آشکار می‌شه که انسان با مجاهدت، خود را در اندازه دریافت آن‌ها قرار داده باشه

اما حقیقت این است که در نظام محاسبات الهی، خداوند بیش از آنکه به رنگ قلم نگاه بکنه، به نیتِ نویسنده نگاه می‌کنه. در این دفتر، مرکب نوشته‌ها، اخلاصه و قلم، رفتار و انتخاب‌های ماست. هر لبخند، هر دستگیری، هر گذشت و هر اشکی که برای خدا ریخته بشه، جمله‌ای ماندگار در کتاب زندگی انسان می‌شود.

خیلی ها گمان می‌کنند نام نیک را با شهرت، ثروت یا قدرت می‌توان به دست آورد؛ اما این‌ها مانند نوشتن بر شن‌های ساحل‌اند؛ با اولین موج، اثری از آن‌ها باقی نمی‌مونه. آنچه ماندگاره، نوشتن بر دل‌هاست. اگر تونستی دل شکسته‌ای را آرام کنی، امیدی را زنده کنی، اشکی را پاک کنی یا دستی را بگیری، نامت را بر سنگی نوشته‌ای که طوفان‌های زمان نیز آن را پاک نمی‌کنن،

در محاسبات الهی، میان صدایی که فقط گوش‌ها را پر می‌کنه و عملی که دل‌ها را روشن می‌ کنه، فاصله‌ای بسیار است. چه بسیار سخنانی که با تشویق مردم آغاز شدن و با سکوت زمان به پایان رسیدن؛ و چه بسیار کارهای خاموشی که خدا آن‌ها را جاودانه کرد.

پس وقتی می‌گیم ردی زیبا از خود به جا بگذار، یعنی کاری کن که نبودنت نیز یادآور خوبی‌هایت باشه. مانند درختی که سال‌ها پس از باغبانش، همچنان سایه می‌ده ؛ یا چشمه‌ای که حتی اگر کسی نام پدیدآورنده‌اش را ندونه، تشنگان را سیراب می‌کنه.

و اینجاست که راز ماندگاری آشکار می‌شه. خداوند از ما نمی‌خواد همه جهان را تغییربدیم؛ کافی است دایره کوچکی را که در اختیار ماست، زیباتر کنیم. اگر خانه‌ای را با محبت گرم کردی، اگر شاگردی را به دانشی رساندی، اگر انسانی را به خدا نزدیک‌تر ساختی، تو بخشی از جهان را آباد کرده‌ای و همان، در دفتر الهی گم نخواهد شد.
حالا از خود بپرسیم: اگر امروز آخرین صفحه کتاب زندگی من باشه، دیگران مرا با چه جمله‌ای به یاد خواهند آورد؟ با ثروتی که اندوختم، یا با دلی که آرام کردم؟ با سخنانی که گفتم، یا با زخم‌هایی که مرهم شدم؟

خوشا به حال کسی که وقتی دفتر عمرش بسته می‌شه، خداوند در پایان آن می‌نویسه: این بنده، هرجا قدم گذاشت، بذرخیر کاشت؛ و هرجا رفت، اندکی از تاریکی جهان را به نور تبدیل کرد. این، زیباترین یادگاری انسان در ترازوی عشق و نظام محاسبات الهی است.

چه بسیار نعمت‌هایی که اگر زودتر به دست ما می‌رسیدن، نه تنها مایه آرامش نبودن، بلکه باری بر دوش جانمان می‌شدن. اما خدا، که زمان را بهتر از ما می‌شناسه، هر چیز را در فصل خودش می‌رویاند؛ درست همان‌گونه که هیچ باغبانی، دانه را پیش از رسیدن فصل، از دل خاک بیرون نمی‌کشه.

گاه انسان سال‌ها برای گشوده شدن دری دعا می‌کنه، بی‌آنکه بدانه خدا در همان حال، مشغول ساختن راهی بهتره؛ راهی که اگر امروز دیده نمی‌شه ، فردا حکمتش آشکار خواهد شد.

آن‌گاه که پرده‌ها کنار می‌ره، انسان درمی‌یابه که تدبیر خدا، از آنچه خود آرزو می‌کرد، زیباتر، عمیق‌تر و مهربانانه‌تر بوده .

تأخیر در اجابت خواسته‌ها، به معنای نادیده گرفته شدن نیست؛ بلکه گاه، آماده‌سازی ظرف وجود برای پذیرش نعمتی بزرگ‌تر است. بسیاری از اوقات، آنچه ما با اصرار از پروردگار می‌خواهیم، تنها گوشه‌ای از حقیقته، در حالی که تدبیر حکیمانه او، تمام افق سعادت ما را در نظر داره.

گاهی خدا نعمت را به تأخیر می‌اندازه، نه چون دستش بسته است، بلکه چون دل ما هنوز آماده گرفتن آن نیست. او پیش از آنکه خواسته ما را تغییر دهد، گاهی خود ما را تغییر می‌ده؛ زیرا بعضی نعمت‌ها، تنها در دلی می‌نشیننه که به بلوغ صبر رسیده باشه.

چه بسا اگر همه دعاها همان لحظه مستجاب می‌شد، ما هرگز طعم توکل را نمی‌چشیدیم، هرگز صبر را نمی‌آموختیم و هرگز عظمت حکمت الهی را درک نمی‌کردیم. گاهی فاصله میان دعا و اجابت، مدرسه‌ای است که خدا در آن، ایمان را پرورش می‌ده.

آرامشی که در پس این پذیرش نهفته است، خود بزرگ‌ترین نعمت است؛ آرامشی که ریشه در اعتماد به خدایی داره که نه دیر می‌کنه و نه فراموش؛ بلکه هر چیز را در بهترین زمان و به زیباترین شکل عطا می‌کنه.

در نظام محاسبات الهی، دیر با دور تفاوت داره. آنچه خدا به تأخیر می‌اندازه، لزوماً از تو دریغ نکرده؛ گاهی فقط می‌خواد وقتی به تو رسید، ماندگارتر، شیرین‌تر و پربرکت‌تر باشه.

و شاید زیباترین لحظه زندگی، آن روزی باشه که انسان به گذشته نگاه بکنه و با لبخندی از سر یقین بگه، خدایا، شکر که آن روز، خواسته مرا آن‌گونه که می‌خواستم اجابت نکردی؛ چون امروز می‌فهمم آنچه تو برایم برگزیدی، بسیار زیباتر از آن چیزی بود که من آرزو می‌کردم.

این، همان آرامشی است که تنها از دل ایمان به حکمت خدا زاده می‌شه؛ ایمانی که می‌داند در دستگاه الهی، هیچ دعايی گم نمی‌شه، هیچ اشکی بی‌ثمر نمی‌مانه و هیچ انتظاری، اگر با توکل همراه باشه، بی‌پاسخ نخواهد ماند.

به نظرم این فقط یه توصیه اخلاقی نیست؛ یه قانون عجیب توی زندگیه.

معمولاً وقتی غمگین می‌شیم، دنیا برامون کوچیک می‌شه. انگار فقط خودمونیم و درد خودمون. هرچی بیشتر به زخممون فکر می‌کنیم، اون زخم هم بزرگ‌تر به نظر میاد.

اما از همون لحظه‌ای که حواسمون به حال یه نفر دیگه می‌ره، یه اتفاق قشنگ می‌افته.

می‌بینیم فقط ما نیستیم که سختی می‌کشیم. آدم‌های زیادی هستن که بی‌صدا، بارهای خیلی سنگین‌تری رو روی دوششون حمل می‌کنن.

اون وقت، گرچه غصه‌مون از بین نمی‌ره؛ ولی سبک‌تر می‌شه.

یه چیز جالب‌تر هم هست…

خیلی وقت‌ها ما فکر می‌کنیم داریم به یه نفر کمک می‌کنیم؛ در حالی که اون آدم، ناخواسته داره حال خودمون رو هم خوب می‌کنه.

انگار خدا بعضی وقت‌ها درمان دل ما رو، توی لبخندیه آدم دیگه گذاشته.

در نظام محاسبات الهی، گاهی قرار نیست کسی بیاد دست ما رو بگیره؛ قراره ما دست یه نفر دیگه رو بگیریم، تا خودمون هم از زمین بلند بشیم.

شاید برای همینه که مهربون‌ترین آدم‌های دنیا، معمولاً همون‌هایی هستن که زخم‌های عمیق‌تری خوردن.

چون درد، اگر آدم رو به خدا نزدیک کنه، دلش رو هم بزرگ‌تر می‌کنه.

آخرش هم شاید بشه همه این حرف‌ها رو توی یه جمله خلاصه کرد:

تا وقتی فقط به دردخودت فکر می‌کنی، غصه‌ات بزرگ‌تر می‌شه؛ اما از همون لحظه‌ای که مرهم دل یکی دیگه می‌شی، خدا آروم‌آروم مرهم دل خودت هم می‌شه.
به _خدا_اعتماد_کنیم

از یه زاویه دیگه، خوشبختی فقط با موفقیت‌های پشت سر هم به دست نمیاد. گاهی برای رسیدن به شکل نهایی خودت، باید اضافات رو کنار بزاری. درست مثل مجسمه‌سازی که تیکه‌های اضافی سنگ رو میتراشه تا شکل اصلی پیدا بشه. ناکامی‌ها هم همون تیکه‌های جداشدن هستن. اگه نبودن، شاید هیچوقت نمیفهمیدی باید کجای زندگیت رو عوض کنی تا به اون نسخه اصلی خودت برسی.

و مهمتر از همه اینه که ارزش تو به موفقیت یا شکستت نیست. تو به خاطر خودت، به خاطر موجودیت و خلقتت ارزشمندی. وقتی یه جا رو رد میشی، یعنی فقط یه پاسخ فنی گرفتی که اونجا جای تو نیست. نه اینکه لایق نباشی. خدا نمیگه تو نمیتونی، میگه حیفه که تو تو این راه کوچک بمونی، راه تو خیلی بزرگتر از این حرفاست.

پس دفعه بعد که در بسته شد، به خودت نگو من شکست خوردم. بگو الان خدای مهربون داره مسیرمو به سمتی بهتر هدایت میکنه. داره اون اضافات رو از وجودم میتراشه تا من بشم همون کسی که واقعا قراره باشم.

با تأکید بر اینکه دفاع از حکم خدا، نباید به تکفیر، تحقیر و بیرون ‌راندن انسان مسلمان از دایره‌ی دین منتهی شود پس باید در این واجب الهی بیشتر تامل کرد که مبارزه با تکلیف الهی مبارزه با خداست ودشمن خدا شدن در ردیف ابلیس ایستادن را در بر دارد.

در قرآن، این دو لفظ مثل دو برادر نیستند؛
مثل راه و بنا هستند.
یکی از رسیدن حرف می‌زند، دیگری از رسیده‌بودن.
یکی از سفر، دیگری از شکل،

1. اتمام؛ وقتی خدا «راه» را به آخر می‌رساند
«اتمام» در قرآن رنگ و بوی حرکت دارد.
واژه‌ای است که گرد سفر بر دامنش نشسته.
هرجا می‌آید، انگار چیزی در حال پیمودن بوده،
جایی کم داشته، زمانی مانده بوده،
و اکنون خدا می‌فرماید:

«برسانیدش… تمامش کنید… ناقص نگذارید.»

اتمام یعنی:
چیزی «شروع شده»
«میانه» داشته
و اکنون «با دست خدا یا بنده» به فرجام شایسته می‌رسد.

مثل:
أتممناها بعشر
ده شب، نه برای زیبایی، بلکه برای رسیدن سفر به انتهای خودش.

مثل:
فأتمّوا إلیهم عهدهم
عهد مثل پلی است که باید تا آخر عبور شود.

مثل:
أتممت علیکم نعمتی
نعمت خدا در تاریخ، گام‌به‌گام بالا آمد
تا سرانجام به «سقف» خود رسید.

اتمام، زبان سفرهاست.
زبان چیزهایی که باید انجام شوند

2. اکمال؛ وقتی خدا «قامت» یک چیز را راست می‌کند
اما «اکمال» واژه‌ای است که خاک سفر بر آن ننشسته؛
این واژه، بوی ساختن می‌دهد، نه پیمودن.
اینجا مسیر مهم نیست؛
ساختار مهم است.

اکمال یعنی:
چیزی «اصل و ماهیت» دارد
و خدا آن را تا قامت حقیقی‌اش بالا می‌برد
به‌گونه‌ای که چیزی از ستون‌های وجودش کم نماند.

مثل:
الیوم أکملت لکم دینکم
این جمله شبیه این است که خدا بنای دین را
پس از چیدن همه ستون‌ها،
با آخرین سنگ کلید، «ایستاده» اعلام می‌کند.
نه اینکه «تمام شد»،
بلکه «تمام ایستاد».

مثل:
حولین کاملین
اینجا سخن از «دو سال رسیده»،
دو سال «تمام‌قد» است،
نه دو سال طی‌شده.

مثل:
لیکملوا العدة
عده مثل یک عدد نیست،
مثل یک دایره است:
یا بسته است یا باز.
و اکمال یعنی بستن دایره.

اکمال، زبان قامت‌هاست.
زبان چیزهایی که باید ساخته شوند.
3. راز تفاوت جذاب این دو:
اتمام = پایان یک جریان
اکمال = پیدایش یک ساختار

اتمام، «سفر» را می‌بیند.
اکمال، «هیأت» را.

برای همین قرآن هیچ‌گاه نمی‌گوید:
أتممت لکم دینکم
زیرا دین «مسیر»ی نیست که تمام شود.
هویتی است که «به قامت» می‌رسد.

و هیچ‌گاه نمی‌گوید:
أکملوا الحج والعمرة
چون حج، «نظام» نیست،
«سفر» است.
سفر را تمام می‌کنند، نه بنا می‌سازند.

4. یک تشبیه ناقص
ولی به نظرم زیبا

اتمام = دوختن پیراهنی که شروع شده
اکمال = پوشاندن تن کامل آن پیراهن

اتمام، کار خیاطی است.
اکمال، کار قامت‌سازی.

اتمام، نقص «راه» را می‌بندد.
اکمال، نقص «ساختار» راه را میبندد
النهایة
اتمام: چیزی نیمه‌کاره بود، به پایان رسید. اکمال: چیزی ناقص‌القوام بود، به قامت رسید.

اتمام: پایان حرکت
اکمال: کمال هویت

اتمام: زمان
اکمال: شکل

هرگاه جامعه‌ای ،ایـن دو را در متـن زندگـی خـود زنده کند،
هـم در میدان‌های بیرونی و هم در جهاد درونی، به مدد الهی دسـت خواهد یافت؛
چراکه « رحمت و درود خدا بر صابران و
نمازگزاران است »
و این همان رمز استقامت و نشکستن است.